• Та аливаа асуудлыг даруйхан шийдвэрлэхийг боддог уу, эсвэл аяндаа намжих байх гэж найддаг уу?
• Таныг хүлээн зөвшөөрөхгүй байх гэсэн “айдсаас” болж та үнэнийг нуудаг уу?
• Та өөрийгөө илүү харагдуулахын тулд бодит байдлыг хэтрүүлэн, эсвэл бөөрөнхийлөн ярьдаг уу?
• Та бусдын цаг хугацаа болон эзэмшилд шударгаар ханддаг уу?
• Та бусдыг үнэнч шударга байдалд уриалан дэмждэг үү?

Шударга зан (эсрэг чанар нь хуурамч зан)
Болсон явдлыг үнэнээр нь ярьж бусдын итгэлийг хүлээх.

Шударга зангийн гол зарчим.

1.  Байгаа байдалтай нүүр тул.
Өөрийгөө хуурахын оронд бодит байдлыг хүлээн зөвшөөрч түүнийг шийдвэрлэхийг бод.

2.  Үнэнийг хэл.
Та эвгүй байдалд орох байсан ч бодит байдлыг үнэнээр нь хэл.

3.  Бүү хэтрүүл.
Бусдад буруу ойлголт төрүүлэхгүйн тулд бодит байдлын тухай бүрэн мэдээлэл өг.

4.  Хулгай, хууран мэхлэл бүү хий.
Бусдын эд хөрөнгө, ашиг сонирхол, итгэх сэтгэлийг хүндэл.

5. Шударга байдлыг дэмж.
Эргэн тойрондоо шударга уур амьсгал бүрдүүлэхийн тулд өөрөө үлгэр жишээ болж, бусдыг шударга байдалд уриалан дууд.

• Та хэрхэн ойлгомжтой ярих вэ гэж боддог уу эсвэл яаж ч ярисан бусад хүн таныг ойлгоно гэж үздэг үү?
• Таны хэлж байгаа үг, хийж байгаа үйлдэл тань бусдад таны талаар өрөөсгөл ойлголт төрүүлэх үе байдаг уу?
• Хүмүүс таны амьдралыг таны эрхэмлэдэг зүйлсийн илэрхийлэл гэж үзэх үү?
• Зөв зүйл хийхгүй байгаагаа зөвтгөн шалтаг тоочдог уу?
• Та ямарч үед нэг зангаараа байж чаддаг уу эсвэл нөхцөл байдал, хүмүүст тохирон өөрчлөгддөг үү?

Чин сэтгэл (эсрэг чанар Хоёр нүүрт)
Зөв зүйлийг цэвэр сэтгэлээр шамдан хийх.

Чин шударга байдлыг бий болгох түлхүүр 5 хүчин зүйл.

1. Хэлэх гэснээ л  хэл.
Элдэв арга хэрэглэж бусдыг битгий төөрөгдүүл.

2.  Үнэнээр нь хэл
Бусдад төрүүлсэн сэтгэгдэл тань бодит байдалтай нийцэж байх хэрэгтэй.

3.  Номлодог зүйлээ өөрөө хэрэгжүүл.
Хэлсэн зүйлээ өөрөө хэрэгжүүлдэг бай. Нэгийг хэлээд нөгөөг хийх шиг худал, хуурмаг занг илэрхийлэх зүйл байхгүй.

4.  Хоёр нүүр бүү гарга.
Дотоод сэтгэлийн эсэргүүцлээ давж, зөв зүйлийг хий.

5.  Өөрийнхөө үнэн байдлыг илэрхийл.
Таны дотоод үзэл бодол ярьж хэлж байгаа зүйлстэй чинь нийцэж байх хэрэгтэй.

• Аливаа ажлыг хийж дууссаны дараа өөрийн хэрэглэсэн зүйлсээ эмхэлж цэгцлэдэг үү?
• Хувийн болон ажил, гэр бүлийнхээ зорилгуудыг тодорхойлж, тэдгээрийг хоорондын тэнцвэрт байдлыг барьж байх арга танд бий юу?
• Өөрийг тань  хамгийн сайн мэддэг хүмүүс таныг эмх цэгцтэй хүн гэж тодорхойлох уу?
• Ажлын болон бусад үед баримталдаг тогтсон зарчим байгаа юу?
• Таны амьдралын хэв маяг, аливаа хийж байгаа үйлдэл тань эмх цэгцгүй, урсгалаараа байдаг уу эсвэл утга учиртай эмх цэгцтэй байдаг уу?

Эмх цэгцтэй байдал (эсрэг утга нь эмх замбараагүй)
Үр бүтээлтэй ажиллахын тулд өөрийгөө бэлтгэж, орчин тойрныхоо зүйлсийг зөв зохистой байрлуулах

Эмх цэгцтэй байдлын гол зарчим

1. Зорилгоо тодорхойлох
Зорилгоо тодорхойлохийн тулд өөртөө цаг гарган сайн бод. Тэгээд тэр зорилгоо биелүүлэхээр яг одооноос ажиллаж эхэл.

2. Хэмжүүр тогтоо
Аливаа зүйлд өөрийн стандарт маш чухал бөгөөд түүний дагуу хувийн амьдралд, байгууллагадаа баримтлах зарчим гарган түүнийгээ биелүүлэхийг зорь.

3. Зохион байгуулттай бай
Эмх цэгц гэдэг нь өнгөц харагдах байдлаас илүү хайж байгаа зүйлийг хаанаас олохоо тодорхой мэдэхэд оршино.

4. Замбараагүй байдлаас зайлс хий
Гэр болон ажлын байрны эмх цэгцтэй байдлыг эвдэх бүх зүйлээсээ сал.

5. Даруйхан далд хий.
Таны гарт байгаа зүйл өөрийн гэсэн байрандаа очих ёстой.

• Нөхцөл байдал өөрчлөгдөхөд түүнээс ашигтай талыг нь олж харахыг хичээдэг үү эсвэл урьдчилан төлөвлөөгүй өөрчлөлтөнд дургүй юу?
• Таныг  хүний ач тусыг санаж, талархаж явдаг хүн гэж тодорхойлж болох уу?
• Таны амьдралыг сайн сайхан болгоход нөлөөлсөн хүмүүст талархсанаа илэрхийлэхийн тулд та  цаг зав гаргадаг уу?
• Бусдын ач тусад  талархаж явдаг учраас та хэн нэгэнд хариу нэхэлгүйгээр тус хүргэдэг үү?
• Бусдаас төсөөлөн хүлээсэн өндөр хүлээлт тань тэдний гаргасан хүчин чармайлтыг үнэлж чадахгүй болгодог уу?

Талархах сэтгэл (эсрэг чанар Ач санадаггүй)
Ач тус хүргэсэн гэдгийг нь хүмүүст үг хэл, үйл хөдлөлөөрөө мэдрүүл!

Талархах сэтгэлийн гол зарчим
1. Сайн сайхныг олж хардаг бай.
Ямар ч бэрхшээл, асуудалд ач тустай тал байдаг тул түүнийг олж харахыг хичээх хэрэгтэй.

2. Энгүүн бай
Үр дүн нь төгс биш ч ядаж хичээн зүтгэснийг нь үнэлэх чадвартай байхын тулд өөрийн хүлээлтийн түвшинг тохируулж байх хэрэгтэй.

3. Таньд ач тус хүргэсэн хүмүүсийг тодруул.
Таныг шүүмжилсэн ч бай, сайшаасан ч бай чин сэтгэлээсээ талархаж байгаарай.

4. Талархсанаа илэрхийлэх цаг зав гарга.
Хүмүүсийг хүндэлж мөн таны амьдралд оруулсан тэдний  хувь нэмэрийг үнэлж байгаагаа чин сэтгэлээсээ илэрхийлэн талархах цагийг гаргаж бай.

5. Талархалаа илэрхийл
Таны амьдралд ач тус хүргэгсдэд болон амьдралдаа талархах сэтгэлээ одоо байгаа эргэн тойрны хүмүүстээ цаг зав, хүч чадлаа зориулах замаар илэрхийлээрэй.

• Таньд хүн зааварчилгаа өгвөл хийж байгаа зүйлээ орхин,түүнийг анхааралтай сонсдог уу?
• Бусад хүмүүс таныг үүрэг даалгаварт уриалгахан ханддаг гэж хэлэх үү?
• Өөрийн хийх дургүй ажилаа хойш тавьдаг уу?
• Хийх ёстой зүйлээсээ илүү ихийг хийдэг үү?
• Таны өмнөөс хариуцлага хүлээдэг хүмүүс таныг, өгсөн үүрэг даалгаврыг бүрэн гүйцэтгэнэ гэдэгт итгэлтэй байдаг уу?

Дуулгавартай зан (эсрэг утга нь дураараа)
Миний төлөө хариуцлага хүлээсэн хүмүүсийн өгсөн заавар, хүссэн зүйлийг уриалгахнаар биелүүлэх.

Дуулгавартай байдлын гол зарчим

1.  Зааварчилгааг гүйцэд сонс
Анхааралтай сонсч, шаардлагатай зүйлсийг тэмдэглэн авч, ойлгомжгүй эргэлзээтэй тохиолдолд тодруулга хийх нь зөвхөн таны хариуцлага юм.

2.  Уриалгахан бай
Таны өмнөөс хариуцлага хүлээсэн хүмүүсийн зорилгыг ойлгож, түүнийг биелүүлэхийн төлөө өөрийгөө дайчил.

3.   Даруйхан хийж эхэл
Үүрэг даалгавар авмагцаа гүйцэтгэж эхэлвэл түүнийг өгсөн хүн таныг хийж дуусгана гэдэгт итгэх болно.

4.  Хийх ёстой зүйлээсээ илүү ихийг хий
Хийх ёстой зүйлээсээ багыг хийж болох байсан ч, эсвэл нөхцөл байдал өөрчлөгдсөн ч шаардлагатай хэмжээнээсээ давуулан биелүүл.

5. Журмыг баримтал
Та өөрийн зарчимдаа үнэнч байж, бусад хүмүүс болон тэдний зорилгыг хүндэтгэ.